Ibai eta ozeanoetara plastikozko pelletak isurtzearen prebentzioa legeriara iritsi da, Europako Parlamentuaren 2025/2365 Erregelamenduan forma hartuz, zeinaren titulua oso espezifikoa baita: “mikroplastikoek eragindako kutsadura murrizteko plastikozko galeren prebentzioari buruzkoa”. Araudia hemen deskarga daiteke.
Plastikozko galautsa 2 eta 5 mm arteko granulu edo pellet solidoak dira, eta plastikoaren industriaren funtzionamendu-unitate komuna da. Fabrikazio-baldintza egokiak dituen plastiko jakin baten galautsak hainbat produktu mota sor ditzake, erabilitako moldeen diseinuen arabera. Galautsak sektoreko commodities dira, plastikozko piezaren fabrikatzailearen konfiantzazko lehengaia. Gainera, galauts birziklatua fabrikatzea da material plastikoak birziklatzen dituen enpresa ororen helburu ez beti erraza, merkatua irekitzen dion produktua baita.
Baina, berez, galautsa erraz isurtzen da, eta ingurumenera isuritako mikroplastikoen iturri zuzena eta begi-bistakoa da. Duela gutxi, Galizian 25 tona baino gehiago isuri ziren Toconao ontzitik. X-Press Pearlek, 2021ean Sri Lankaren aurrean su hartu zuen merkantzia-ontziak, 1.680 tona koipe isuri zituen itsasoan eta inguruko kostaldean. Erregistratutako kasu guztien artean larriena da.
Maneiatzen dituzten enpresetan (fabrikatzaileak, erabiltzaileak, garraiolariak) plastikozko galautsen isuriak prebenitzea duela urte batzuk aktibatutako estrategia bat da, Operation Clean Sweep ekimenarekin; izan ere, horri modu positiboan atxiki nahi izan dioten enpresetan isuriak saihesteko protokoloak proposatu eta diseinatu ditu, legezko betebeharrari aurrea hartuz. Erregelamenduak ez du behartzen ekimen zehatz horri atxikitzera, baina oso antzeko betekizunak eskatzen ditu. Espainian, ANAIP Industria Plastikoen Elkarte Nazionalak zuzendu du Operation Clean Sweepen ezarpena, eta AENORekin egindako auditoriaren bidez ziurta daiteke.
Europako erregelamenduak nahitaez bete beharrekoak dira beren elementu guztietan, irismen orokorra dute, eta estatu kide guztietan zuzenean aplikatzekoak dira indarrean sartzen direnetik, transposizio-lege nazionalen beharrik gabe, barne-zuzenbidearen parte izanik, eta partikularrek auzitegietan alegatu ahal izango dituzte.
Araudi hau betetzeko egin beharreko lana izugarria da. Adibide gisa, Euskadin 16 enpresa baino ez daude ANAIPeko kide gisa erregistratuta, eta 1 bakarrik dago AENORek ziurtatuta. Atxikitako eta ziurtatutako enpresa guztien % 2,9 eta % 1,6 dira, hurrenez hurren, eta, bestalde, ez dira Erregelamendua aplikatuko zaien enpresa guztiak.